ค่าใช้จ่ายด้านสุขภาพของไทยมีขนาดราว 5% ของ GDP แต่ราคาที่ต้องจ่ายเมื่อคนหนึ่งคนเจ็บป่วยสูงกว่าตัวเลขในใบเสร็จ ทั้งความเจ็บปวด รายได้ที่หายไป และเวลาของคนในครอบครัวที่ต้องเปลี่ยนมาเป็นผู้ดูแล ยิ่งผู้คนใช้ชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วยนานเท่าไร ต้นทุนต่อครอบครัวและประเทศก็ยิ่งสะสมมากขึ้น
นพ.ชัยรัตน์ ปัณฑุรอัมพร ประธานเจ้าหน้าที่บริหาร กลุ่มโรงพยาบาลสมิติเวชและโรงพยาบาลบีเอ็นเอช จึงตั้งโจทย์ถึงอนาคตของโรงพยาบาลว่า หากคนมีอายุยืนขึ้น แต่ต้องใช้ช่วงท้ายของชีวิตอยู่กับความเจ็บป่วย เราจะเปลี่ยนช่วงเวลาเหล่านั้นให้เป็นปีที่ยังแข็งแรงได้อย่างไร
“ในประเทศไทย อายุเฉลี่ยอยู่ที่ 78 แต่จาก 68 ถึง 78 ป่วยออด ๆ แอด ๆ เป้าหมายที่เราต้องการ คือ ทำยังไงให้คุณไปถึง 78 แล้วคุณยังแข็งแรง สามารถสร้าง GDP ให้ประเทศ และไม่เป็นภาระให้กับประเทศชาติ” นพ.ชัยรัตน์กล่าว พร้อมสะท้อนเป้าหมายของสมิติเวชที่มองไกลกว่า Longevity หรือการมีอายุยืนยาว ลงลึกถึง Healthspan หรือช่วงชีวิตที่มีสุขภาพดี เพื่อเปลี่ยนจากติดเตียงให้มาติดสุข ให้ผู้สูงวัยยังดูแลตัวเอง ทำสิ่งที่รัก และใช้ชีวิตร่วมกับครอบครัวได้อย่างมีคุณภาพ
การจะมีสุขภาพดีในวัยสูงอายุจึงต้องวางรากฐานตั้งแต่วันนี้ สมิติเวชจึงนำแนวคิดเราไม่อยากให้ใครป่วย ที่ทำมาเป็นเวลา 7 ปี ผ่านการค้นหาความผิดปกติและจัดการความเสี่ยงก่อนเกิดโรค มาต่อยอดสู่ Healthspan, Beyond Hospital Care รักษาคน มากกว่ารักษาโรค โดยเน้นให้แต่ละคนเข้าใจสุขภาพของตัวเองและนำคำแนะนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน มีแพทย์ช่วยวางแผนและติดตามผล
ทั้งนี้ นพ.ชัยรัตน์เปรียบการวางรากฐานนี้กับการดูแลต้นไม้ ซึ่งต้องบำรุงรากให้แข็งแรง ควบคู่กับรักษากิ่งที่มีปัญหา และใช้เทคโนโลยีช่วยดูแลอย่างต่อเนื่อง สมิติเวชจึงวาง 3 ยุทธศาสตร์ให้ทำงานร่วมกัน ได้แก่ Healthspan, Identity และ Modernization เพื่อรองรับการดูแลตั้งแต่วันที่ยังแข็งแรงไปจนถึงวันที่ต้องรักษาและฟื้นฟู
ยุทธศาสตร์แรก Healthspan เปรียบเสมือนการดูแลรากของต้นไม้ให้แข็งแรง โดยนพ.ชัยรัตน์อธิบายว่า ต้องเริ่มจากรู้จักคนที่เรากำลังดูแล ทั้งพื้นฐานร่างกาย อาหารที่กิน การพักผ่อน และสภาพแวดล้อมในการใช้ชีวิต แล้วจึงนำข้อมูลสุขภาพมาวิเคราะห์ว่า แต่ละคนมีความเสี่ยงตรงไหนและควรปรับอะไร เพื่อวางแผนดูแลให้เหมาะกับเจ้าตัว
การประเมินจึงนำข้อมูลจากประวัติและวิถีชีวิตมาประกอบกับผลตรวจที่เหมาะสม เช่น พันธุกรรม เอพิเจเนติกส์ ระบบเผาผลาญ ฮอร์โมน และภาวะโภชนาการ ก่อนแปลงเป็นแนวทางดูแลผ่าน 5 เรื่องหลัก ได้แก่ อาหาร การออกกำลังกาย การนอน ความเครียด และการจัดการน้ำหนัก
ส่วนสำคัญคือผู้รับบริการต้องนำแผนไปปรับใช้ในชีวิตประจำวัน โดยมีแพทย์ติดตามและให้คำแนะนำ นพ.ชัยรัตน์จึงชวนให้ลดการพึ่งพาแพทย์และเพิ่มการพึ่งพาตัวเอง เพราะแม้แพทย์จะช่วยค้นหาความเสี่ยงได้ แต่การเปลี่ยนพฤติกรรมต้องอาศัยเจ้าตัวลงมือทำ ความร่วมมือนี้คือจุดเริ่มต้นของการดูแลสุขภาพตั้งแต่ก่อนเกิดโรค
เมื่อรากได้รับการดูแลแล้ว กิ่งบางส่วนก็ยังอาจเจ็บป่วยได้ ยุทธศาสตร์ที่สอง Identity จึงเข้ามารองรับด้วยความเชี่ยวชาญเฉพาะทางที่สมิติเวชพัฒนามาตั้งแต่ยุคแรก เพื่อรักษาปัญหาที่เกิดขึ้นและช่วยให้ผู้ป่วยกลับไปใช้ชีวิตได้
ความเชี่ยวชาญนี้แบ่งตามจุดแข็งของโรงพยาบาลในเครือ โดยสมิติเวช สุขุมวิท เน้นการรักษาโรคยากและซับซ้อน สมิติเวช ศรีนครินทร์ มีจุดแข็งด้านการดูแลผู้สูงวัย ส่วนโรงพยาบาลเด็กสมิติเวช อินเตอร์เนชั่นแนล รองรับโรคยากและซับซ้อนในเด็ก รวมถึงการรักษาขั้นสูงอย่างการปลูกถ่ายไขกระดูกและ CAR T-Cell สำหรับมะเร็งบางชนิด
ส่วนยุทธศาสตร์ที่สาม Modernization คือการใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการดูแลทั้งต้น โดยนพ.ชัยรัตน์ให้ความสำคัญกับการนำเทคโนโลยีมาเสริมทุกช่วงของการรับบริการ ตั้งแต่ก่อนมาโรงพยาบาล ระหว่างรักษา จนถึงหลังกลับบ้าน
ก่อนมาโรงพยาบาล ผู้รับบริการสามารถเข้าถึงประวัติและผลตรวจสุขภาพผ่านแอปพลิเคชัน Well by Samitivej พร้อมเชื่อมข้อมูลจากอุปกรณ์สวมใส่และใช้บริการปรึกษาแพทย์ออนไลน์ ระหว่างรักษามี AI และเทคโนโลยีทางการแพทย์ช่วยสนับสนุนการตรวจวินิจฉัย การผ่าตัด และการฟื้นฟู เช่น หุ่นยนต์ช่วยผ่าตัดและหุ่นยนต์ฝึกเดิน ส่วนหลังกลับบ้านมี Remote Health Monitoring ช่วยให้ทีมแพทย์ติดตามข้อมูลสุขภาพที่เกี่ยวข้อง ควบคู่กับการปรึกษาแพทย์ออนไลน์และส่งยาถึงบ้าน
ทั้งสามยุทธศาสตร์ตอกย้ำการเป็น Organization of Value หรือองค์กรแห่งคุณค่าที่สมิติเวชยึดถือมาอย่างต่อเนื่อง
นพ.ชัยรัตน์ยกตัวอย่างว่า หากโรงพยาบาลดูแลผู้ที่มีความเสี่ยงโรคหัวใจตั้งแต่เนิ่น ๆ คนไข้ก็อาจเสียเงินหลักหมื่น แทนที่จะต้องจ่ายหลักล้านเมื่อป่วยจนต้องผ่าตัด โรงพยาบาลอาจมีรายได้ต่อคนน้อยลง แต่มีผู้เข้ามารับการดูแลจำนวนมาก ทำให้เป้าหมายทางธุรกิจเดินไปด้วยกันกับการช่วยให้ผู้คนมีสุขภาพดี
คุณค่าที่เกิดขึ้นยังส่งต่อไปถึงเศรษฐกิจของประเทศ เพราะนพ.ชัยรัตน์มองว่า Health กับ Wealth เป็นเรื่องที่ไปด้วยกัน เมื่อผู้คนแข็งแรง ก็ยังทำงานและสร้างรายได้ ช่วยให้ GDP สูงขึ้น ขณะเดียวกัน การเจ็บป่วยที่น้อยลงก็ช่วยลด Healthcare Cost หรือต้นทุนด้านสุขภาพ ประเทศจึงได้ประโยชน์ทั้งจากกำลังในการสร้างรายได้และภาระการรักษาที่ลดลง
หลักคิดเรื่องการสร้างคุณค่านี้ยังใช้กับการเลือกนำเทคโนโลยีเข้ามาดูแลผู้คน โดยเฉพาะ AI ซึ่งต้องเริ่มจาก Empathy หรือความเข้าใจว่าคนไข้ต้องการอะไร และบุคลากรต้องการความช่วยเหลือตรงไหน ก่อนเลือกเครื่องมือมาตอบโจทย์ นพ.ชัยรัตน์มองว่า องค์กรต้องเป็นเจ้านายของ AI รู้ว่าจะใช้ทำอะไรและในจังหวะไหน เพื่อให้เทคโนโลยีเป็นสปริงบอร์ดที่ช่วยยกระดับการดูแลได้จริง
สมิติเวชจึงนำ AI มาช่วยวิเคราะห์ข้อมูลสุขภาพและประเมินความจำเป็นในการรักษา โดยให้แพทย์ตรวจสอบผลและใช้ประกอบการตัดสินใจ ควบคู่กับการพูดคุยและทำความเข้าใจคนไข้ เป็นการผสาน High Tech กับ High Touch ที่นำความสามารถของเทคโนโลยีมาเสริมวิจารณญาณและความใส่ใจของบุคลากร เพื่อวางแผนดูแลให้เหมาะกับแต่ละคน
การทำงานร่วมกันเช่นนี้เป็นส่วนหนึ่งของภาพอนาคตที่นพ.ชัยรัตน์มองว่า โรงพยาบาลจะเปลี่ยนไปสู่ Lifetime Healthcare Partner หรือเพื่อนร่วมดูแลสุขภาพตลอดชีวิต ที่เริ่มดูแลตั้งแต่วันที่ยังแข็งแรง และพร้อมอยู่เคียงข้างเมื่อเจ็บป่วย โดยมีเป้าหมายให้ผู้คนได้ใช้ชีวิตอย่างที่ต้องการได้นานขึ้น
“ความสำเร็จของโรงพยาบาลในอนาคต ไม่ได้วัดเพียงจำนวนผู้ป่วยที่รักษา แต่คือการช่วยให้ผู้คนมี ‘ปีแห่งสุขภาพดี’ มากขึ้น” นพ.ชัยรัตน์กล่าว








