การก้าวเข้าสู่ยุคดิจิทัลของภาครัฐไทย หลายคนอาจคุ้นเคยกับภาพของบริการหน้าบ้าน อย่างระบบ E-Service หรือแอปพลิเคชันต่าง ๆ ที่พัฒนาขึ้นมาอำนวยความสะดวก
แต่แท้จริงแล้วฟันเฟืองชิ้นสำคัญที่จะขับเคลื่อนระบบราชการให้ทำงานได้อย่างรวดเร็วและคุ้มค่านั้น ซ่อนอยู่ที่ ระบบการทำงานหลังบ้าน หรือ Back-end
ล่าสุด กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ได้เปิดตัว Government ERP Platform หรือ GovERP แพลตฟอร์มบริหารจัดการทรัพยากรองค์กรกลางสำหรับหน่วยงานภาครัฐบนระบบคลาวด์กลางภาครัฐ) เพื่อปฏิรูปการทำงานของหน่วยงานรัฐทั่วประเทศให้มีมาตรฐานเดียวกัน
คุยกันมา 20 ปี ทำไม “GovERP” ถึงเพิ่งเกิดขึ้นจริงในวันนี้
แนวคิดการสร้างระบบ ERP สำหรับภาครัฐมีการพูดคุยกันมายาวนานกว่า 20 ปี แต่ไม่สามารถเกิดขึ้นได้จริงในอดีตเนื่องจากข้อจำกัดหลายด้าน โดย คุณชิว – ปริญญา ผลพฤกษสกุล ประธาน บริษัท ซีดีจี ซิสเต็มส์ จำกัด (CDGS) ในฐานะผู้พัฒนาระบบ ได้สะท้อนมุมมองว่า
ในอดีตโครงสร้างพื้นฐานและเทคโนโลยียังไม่พร้อม ระบบเครือข่ายและอินเทอร์เน็ตยังไม่สามารถรองรับการใช้งานของข้าราชการทั้งประเทศได้ แต่ในปัจจุบัน ประเทศไทยมีความพร้อมทั้งด้านระบบประมวลผล เครือข่ายความเร็วสูง และมีศูนย์ข้อมูลคลาวด์กลางภาครัฐ ที่มีเสถียรภาพและความปลอดภัยระดับสูง
นอกจากความพร้อมด้านเทคโนโลยีแล้ว อุปสรรคสำคัญในอดีตคือ การขาดเจ้าภาพหลัก เนื่องจากงานบริหารจัดการภาครัฐมีความซับซ้อนและคาบเกี่ยวหลายหน่วยงาน การที่ GovERP ประสบความสำเร็จและเกิดขึ้นได้จริงในครั้งนี้ มาจากปัจจัยขับเคลื่อนหลัก 3 ข้อได้แก่
- นโยบายและคำสั่งการที่ชัดเจนจากระดับผู้บริหารภาครัฐ
- ผู้พัฒนาที่มีความเชี่ยวชาญและเข้าใจระเบียบขั้นตอนการทำงานของระบบราชการอย่างลึกซึ้ง
- การทำข้อตกลงความร่วมมือ หรือ MOU เพื่อเชื่อมโยงและแลกเปลี่ยนข้อมูลระหว่างหน่วยงานได้สำเร็จ
ก่อนหน้านี้ หน่วยงานภาครัฐส่วนใหญ่ต้องเผชิญกับข้อจำกัดสำคัญ คือการทำงานแบบแยกส่วน ต่างคนต่างพัฒนาระบบของตนเอง ทำให้ข้อมูลไม่เชื่อมโยงกัน
และหลายแห่งยังพึ่งพาระบบกระดาษ ส่งผลให้กระบวนการอนุมัติ การจัดซื้อจัดจ้าง หรือการบริหารอัตรากำลังคนล่าช้าจนกลายเป็นคอขวดหลังบ้านที่ฉุดรั้งประสิทธิภาพการทำงานของภาครัฐ จึงเกิดการพัฒนาระบบ ERP นี้ขึ้นมา ในวันที่เทคโนโลยีหลายๆ อย่างเริ่มพร้อมแล้ว
GovERP ได้เริ่มต้นใช้งานจริงกับ 3 หน่วยงานนำร่อง ภายใต้สังกัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ได้แก่
- สำนักงานปลัดกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม
- สำนักงานคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ
- สำนักงานสถิติแห่งชาติ (สสช.)
ทั้งสามหน่วยงานเริ่มนำร่องใช้งานจริงตั้งแต่วันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 เป็นต้นไป โดยทำหน้าที่เป็น องค์กรแม่แบบในการทดสอบและปรับปรุงระบบให้สอดคล้องกับการทำงานจริง ก่อนจะเริ่มขยายผลสู่หน่วยงานราชการอื่น ๆ ในปลายปี 2570
ทั้งนี้ คุณเวทางค์ พ่วงทรัพย์ เลขาธิการคณะกรรมการดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สดช.) กล่าวถึงความสำคัญของโครงการนี้ว่า การพัฒนารัฐบาลดิจิทัลไม่ใช่เพียงการนำเทคโนโลยีใหม่มาใช้ในแต่ละหน่วยงาน แต่ต้องทำให้ระบบงานและข้อมูลของภาครัฐสามารถเชื่อมโยงและทำงานร่วมกันได้อย่างมีประสิทธิภาพ
การพัฒนา Government ERP Platform จึงเป็นก้าวสำคัญในการวางรากฐานระบบบริหารจัดการภาครัฐที่มีมาตรฐานร่วมกัน ช่วยลดการลงทุนที่ซ้ำซ้อน เพิ่มความคุ้มค่าในการใช้ทรัพยากรของประเทศ และสนับสนุนการบริหารงานที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ โดยมีเป้าหมายสำคัญคือการสร้างระบบภาครัฐที่มีความพร้อม สามารถปรับตัวและตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้ดียิ่งขึ้น
ขุมพลัง 10 โมดูล ระบบที่ออกแบบมาเพื่อราชการไทยโดยเฉพาะ
- หมวดแผนและยุทธศาสตร์ โดยจัดทำแผนยุทธศาสตร์ แผนปฏิบัติราชการ กำหนดตัวชี้วัด และติดตามผลการดำเนินงาน
- หมวดบริหารงบประมาณ สามารถวางแผน จัดสรร ควบคุมงบประมาณแบบ Real-time โอน/ปรับงบ และรองรับการผูกพันงบประมาณข้ามปี
- หมวดบริหารการจัดซื้อจัดจ้าง จัดทำแผนและโครงการ จัดทำสัญญา/ใบสั่งซื้อสั่งจ้าง และตรวจรับตาม พ.ร.บ. การจัดซื้อจัดจ้างฯ
- หมวดบริหารสินทรัพย์ พัสดุ และครุภัณฑ์ สามารถบันทึกข้อมูล รับ เบิกจ่าย ยืม-คืน คำนวณค่าเสื่อมราคา ตรวจนับประจำปี และตัดจำหน่าย
- หมวดบริหารการเงินและบัญชี สามารถบันทึกและตรวจสอบรายการบัญชี บริหารเจ้าหนี้ ลูกหนี้ จัดทำรายงานทางการเงิน และปิดบัญชีประจำงวด
- หมวดรับ-จ่ายเงิน กำหนดจุดรับเงิน ออกใบเสร็จ บริหารการจ่ายเงินและการโอนเงิน รองรับธุรกรรมการเงินทุกประเภท
- หมวดบริหารงานบุคคล บริหารกรอบอัตรากำลัง ดูแลข้อมูลประเมินผล การพัฒนาบุคลากร และโครงสร้างองค์กร
- หมวดบริหารจัดการและการจัดการข้อมูล สามารถจัดการข้อมูลพื้นฐาน ตั้งค่าระบบ กำหนดสิทธิ์การเข้าถึง และบันทึก Log File/Audit Trail เพื่อความโปร่งใส
- หมวดส่วนเชื่อมต่อระบบงานภายนอก ทำให้สามารถเชื่อมต่อกับระบบงานกลางของภาครัฐอย่างไร้รอยต่อ
- หมวดการรายงาน ที่จะรวบรวมข้อมูลสรุปภาพรวม ติดตามตัวชี้วัด และวิเคราะห์ข้อมูลเชิงลึกผ่านกราฟและแผนภูมิสำหรับผู้บริหาร
คำถามที่หลายคนอาจสงสัย ประชาชนได้ประโยชน์อะไร เมื่อหลังบ้านราชการเปลี่ยนเป็น ERP? แม้ GovERP จะเป็นระบบที่รันอยู่หลังบ้านของเจ้าหน้าที่รัฐ แต่ประโยชน์ทั้งหมดส่งตรงถึงประชาชน นั่นคือ
- บริการภาครัฐรวดเร็วขึ้นอย่างเห็นได้ชัด โดยจากเดิมที่กระบวนการอนุมัติต้องรอนานเพราะติดงานเอกสารกระดาษ เมื่อระบบหลังบ้านเป็นดิจิทัลและเชื่อมโยงถึงกัน การประสานงาน การส่งต่อเรื่อง หรือการอนุมัติคำร้องต่าง ๆ เช่น ใบอนุญาต หรือการติดต่อราชการ จึงทำได้อย่างฉับไว ไม่ต้องรอส่งเอกสารข้ามโต๊ะ
- โปร่งใสและตรวจสอบได้ทุกกระบวนการ การจัดซื้อจัดจ้างเชื่อมต่อกับระบบ e-GP และมีการบันทึกประวัติการทำรายการ ในระบบ ทำให้ทุกงบประมาณ ทุกการเบิกจ่าย มีหลักฐานย้อนหลัง ลดโอกาสความผิดพลาด
- ภาษีของประชาชนถูกใช้อย่างคุ้มค่า เพราะการมีแพลตฟอร์มกลางช่วยลดงบประมาณด้านไอทีของภาครัฐลงได้ถึง 50% – 70% จากการที่ไม่ต้องให้แต่ละหน่วยงานแยกกันจ้างเอกชนทำระบบซ้ำซ้อน งบประมาณที่ประหยัดได้จึงสามารถนำไปจัดสรรเพื่อพัฒนาคุณภาพชีวิตและบริการสาธารณะแก่ประชาชนได้มากขึ้น
- ผู้บริหารภาครัฐสามารถดูข้อมูลภาพรวมผ่าน Dashboard ได้แบบเรียลไทม์ ทำให้วิเคราะห์ปัญหา ออกนโยบาย และจัดสรรทรัพยากรลงสู่พื้นที่ได้อย่างทันท่วงทีและสอดคล้องกับสถานการณ์จริง
เบื้องหลังความสำเร็จของแพลทฟอร์มคือ ความเข้าใจเนื้องานรัฐ หัวใจสำคัญยิ่งกว่าเทคโนโลยี
ด้านมุมมองของผู้สร้างระบบ คุณปริญญา จาก CDGS ได้เปิดเผยว่า ความท้าทายที่สุดของงาน ERP ภาครัฐไม่ใช่เรื่องเทคโนโลยี แต่เป็นความเข้าใจในกฎระเบียบและข้อจำกัดของระบบราชการ
การทำความเข้าใจหน่วยงานรัฐยากมาก กฎระเบียบและข้อจำกัดเยอะ ในภาระหน้าที่เดียวอาจมีหน่วยงานเกี่ยวข้อง 3–4 หน่วยงาน แม้กฎหมายจะแบ่งขอบเขตชัดเจน แต่มักมีอำนาจที่คาบเกี่ยวกัน จุดแข็งของ CDGS จากประสบการณ์ทำงานกับภาครัฐมากว่า 50 ปี ทำให้เรามองเห็น Workflow ทั้งหมดทันทีว่าต้องเริ่มตรงไหนและร้อยเรียงอย่างไร เมื่อเทคโนโลยีและคลาวด์พร้อม บวกกับความเข้าใจเนื้องานอย่างถ่องแท้ ระบบนี้จึงเกิดขึ้นและใช้งานได้จริง
แพลตฟอร์ม GovERP ถือเป็นหมุดหมายครั้งสำคัญในการปฏิรูปโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลของประเทศไทย การเปลี่ยนผ่านจากระบบเอกสารที่กระจัดกระจาย มาสู่การทำงานบนระบบคลาวด์มาตรฐานเดียวกัน
สิ่งนี้ไม่เพียงช่วยให้หน่วยงานภาครัฐประหยัดงบประมาณด้านไอทีลงได้มหาศาลและทำงานได้คล่องตัวขึ้นเท่านั้น แต่ยังปลดล็อกคอขวดหลังบ้านราชการ เพื่อส่งมอบบริการสาธารณะที่โปร่งใส ฉับไว และตอบสนองต่อความต้องการของประชาชนได้อย่างแท้จริง
ที่มา งานสัมนา Government ERP Platform
