หยุดใช้ AI เป็นข้ออ้างโละคน! ศาลตัดสิน จีนห้ามไล่พนักงานออก เพียงเพราะใช้ AI แทนได้ ชี้เป็นแค่การตัดสินใจทางธุรกิจไม่ใช่เหตุสุดวิสัย
ในขณะที่บริษัทยักษ์ใหญ่ทั่วโลกกำลังใช้คำว่า AI Automation เป็นเหตุผลในการเลิกจ้างพนักงานเพื่อลดต้นทุน แต่ล่าสุดมีบรรทัดฐานใหม่ที่น่าสนใจเกิดขึ้นจากศาลในประเทศจีน ที่ระบุชัดเจนว่า การที่ AI ทำงานแทนคนได้ ไม่ใช่เหตุผลทางกฎหมายที่จะไล่พนักงานออกได้ตามใจชอบ
เรื่องราวนี้เกิดขึ้นกับพนักงานคนหนึ่งนามว่า โจว เขาถูกจ้างเข้าทำงานในปี 2022 ในตำแหน่งหัวหน้าฝ่ายควบคุมคุณภาพ โดยมีหน้าที่คอยตรวจสอบผลลัพธ์จากโมเดล AI เพื่อคัดกรองเนื้อหาที่ผิดกฎหมายหรือละเมิดลิขสิทธิ์ ซึ่งเขาได้รับเงินเดือนอยู่ที่ 25,000 หยวน หรือประมาณ 125,000 บาท
แต่ความย้อนแย้งก็เกิดขึ้น เมื่อบริษัทพัฒนา AI จนสามารถทำงานในส่วนของโจวได้แบบอัตโนมัติ บริษัทจึงตัดสินใจลดตำแหน่ง เขาลงไปอยู่ในระดับปฏิบัติการ และขอลดเงินเดือนเหลือเพียง 15,000 หยวน (หายไปถึง 40%) เมื่อโจวปฏิเสธข้อเสนอนี้ เขาจึงถูกไล่ออกทันที โดยบริษัทอ้างว่าเป็นการปรับโครงสร้างองค์กร
คดีนี้ถูกยื่นฟ้องจนถึงศาลกลางเมืองหางโจว ซึ่งศาลได้ตัดสินให้ โจวเป็นฝ่ายชนะ โดยมีเหตุผลที่น่าสนใจมากว่า
1.ไม่ใช่เหตุสุดวิสัย กฎหมายแรงงานของจีนระบุว่า การเลิกจ้างจะทำได้เมื่อเกิด การเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ในสถานการณ์ที่เป็นรูปธรรม เช่น ภัยพิบัติหรือวิกฤตเศรษฐกิจที่ทำให้ไปต่อไม่ได้ แต่การนำ AI มาใช้ถือเป็น การตัดสินใจทางธุรกิจโดยสมัครใจ ไม่ใช่เหตุการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้
2.การลดเงินเดือนที่ไม่เป็นธรรม การย้ายพนักงานไปตำแหน่งที่ต่ำกว่าพร้อมลดเงินเดือนเกือบครึ่งหนึ่ง ไม่ถือเป็นการเสนอตำแหน่งใหม่ที่สมเหตุสมผล
โดยหากบริษัทต้องการปรับตัวสู่ยุค AI นายจ้างต้องใช้วิธีการ เจรจา, ฝึกอบรมทักษะใหม่ หรือหาตำแหน่งที่เหมาะสมรองรับ ไม่ใช่เอะอะก็ชี้ไปที่แชตบอตแล้วบอกว่า คุณตกงานแล้ว
ในมุมของ Techhub เรามองว่าเคสนี้เป็นสัญญาณเตือนที่สำคัญมากครับ หลายปีที่ผ่านมา Tech Company ฝั่งตะวันตกมักใช้ AI เป็นข้ออ้างสุดหรู ในการโละพนักงานเพื่อให้ตัวเลขในงบการเงินดูดีและดันราคาหุ้นให้สูงขึ้น
แต่คำตัดสินของศาลจีนครั้งนี้กำลังบอกเราว่า เทคโนโลยีต้องมาพร้อมความรับผิดชอบ ถ้าบริษัทเลือกที่จะไฮเทคขึ้น คุณก็ต้องดูแลทรัพยากรมนุษย์ที่คุณมีอยู่ให้ดีขึ้นด้วย ไม่ใช่ใช้ AI เป็นทางลัดในการตัดภาระทิ้ง เพราะสุดท้ายแล้ว AI คือเครื่องมือเสริมประสิทธิภาพ ไม่ใช่บัตรผ่านสำหรับการละเมิดสิทธิ์พนักงาน
ที่มา
