ญี่ปุ่นโชว์เหนือ! เทคโนโลยี รีไซเคิลแบตเตอรี่ EV กู้คืนลิเธียมได้สูงถึง 90% ช่วยลดการพึ่งพาแร่จากต่างชาติและลดคาร์บอน 40%
ปัญหาการขาดแคลนทรัพยากรกลายเป็นโจทย์ใหญ่ของประเทศที่ไม่ได้มีเหมืองแร่เป็นของตัวเอง และลิเธียม ซึ่งเป็นหัวใจหลักของรถยนต์ไฟฟ้าก็คือหนึ่งในนั้น
ล่าสุดญี่ปุ่นไม่ได้รอโชคชะตา แต่เลือกที่จะสร้างทางรอดด้วยเทคโนโลยี เมื่อบริษัทยักษ์ใหญ่ในญี่ปุ่นประกาศความสำเร็จในการกู้คืนลิเธียมจากแบตเตอรี่ที่เสื่อมสภาพได้สูงถึง 90% ซึ่งถือเป็นสถิติที่สูงกว่าวิธีการเดิมๆ ถึงสองเท่า
Techhub พาไปดู ความสำเร็จขอ JX Metals Circular Solutions บริษัทในเครือผู้ผลิตโลหะนอกกลุ่มเหล็กรายใหญ่ของญี่ปุ่น แม้จะมีการประกาศเทคโนโลยีนี้มาตั้งแต่ปี 2025 แต่ปัจจุบันโรงงานที่จังหวัดฟุกุอิได้เริ่มดำเนินการและกลายเป็นข่าวหน้าหนึ่งอีกครั้ง หลังจากเผยให้เห็นกระบวนการที่ทำได้จริงและมีประสิทธิภาพอย่างเหลือเชื่อ
ความสำเร็จนี้เกิดจากการรื้อระบบความคิดเดิมๆ เกี่ยวกับสารเคมีและวิธีการสกัดลิเธียมจากเซลล์แบตเตอรี่ที่ใช้แล้ว โดยกระบวนการเริ่มต้นจากการนำแบตเตอรี่เก่ามาแยกส่วนและเผาเพื่อกำจัดส่วนประกอบที่ไม่ใช่โลหะออกไป จนเหลือเพียงผงสีดำที่เรียกว่า Black Mass ซึ่งอัดแน่นไปด้วยโลหะมีค่า
จากนั้นจะใช้กระบวนการทางเคมีแบบใช้น้ำที่เรียกว่า Hydrometallurgy เพื่อแยกเอาลิเธียมออกมา ความเจ๋งคือ ลิเธียมไฮดรอกไซด์ที่ได้จากการรีไซเคิลนี้ สามารถนำกลับไปใช้ในกระบวนการผลิตใหม่แทนสารเคมีเดิมได้เลย ช่วยลดการปล่อยคาร์บอนได้ถึง 40% เมื่อเทียบกับวิธีเก่า
ที่ผ่านมา ญี่ปุ่นต้องนำเข้าแร่ธาตุที่จำเป็นสำหรับการผลิตแบตเตอรี่เกือบ 100% ทั้งลิเธียม โคบอลต์ และนิกเกิล โดยมีจีนเป็นผู้เล่นหลักในตลาดการกลั่นแร่ธาตุเหล่านี้ การพึ่งพาต่างชาติมากเกินไปทำให้ญี่ปุ่นตกอยู่ในสภาวะเสี่ยงหากเกิดปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์
รัฐบาลญี่ปุ่นจึงตั้งเป้าหมายไว้ว่า ภายในปี 2030 ผู้ประกอบการต้องรีไซเคิลลิเธียมให้ได้ถึง 70% แต่ผลลัพธ์ 90% จาก JX Metals ในปี 2026 นี้ ถือว่าเดินหน้าไปไกลเกินความคาดหมาย และสอดรับกับกฎหมายใหม่ที่บังคับให้มีการจัดเก็บและรีไซเคิลแบตเตอรี่พกพาขนาดเล็ก เช่น มือถือ, บุหรี่ไฟฟ้า, พาวเวอร์แบงค์ อย่างจริงจัง
แต่แม้เทคโนโลยีจะล้ำหน้าไปไกล แต่ปัญหาใหญ่ที่สุดของญี่ปุ่นในตอนนี้ไม่ใช่เรื่องเทคนิค แต่เป็นการเก็บรวบรวมขยะ โดยจากข้อมูลระบุว่า ปัจจุบันมีแบตเตอรี่ลิเธียมไอออนที่หมดอายุการใช้งานเพียง 14% เท่านั้นที่เข้าสู่ระบบรีไซเคิลอย่างเป็นทางการ ส่วนที่เหลือมักจะถูกส่งออกไปพร้อมกับรถยนต์ไฟฟ้ามือสองไปยังต่างประเทศ ทำให้แร่ธาตุล้ำค่าเหล่านี้หลุดมือไปอย่างน่าเสียดาย
การที่ญี่ปุ่นขยับตัวแรงขนาดนี้ สะท้อนให้เห็นว่าในอนาคตอันใกล้ ใครที่มีเทคโนโลยีรีไซเคิลที่มีประสิทธิภาพ จะไม่มีปัญหาด้านภูมิรัฐศาสตร์ หรือถ้ามี ก็อาจไม่ได้รับผลกระทบมากนัก
แต่อย่างไรก็ตาม บทเรียนที่สำคัญสำหรับประเทศอื่นๆ รวมถึงไทย คือ เทคโนโลยีอย่างเดียวไม่พอ กฎหมายและการสร้างแรงจูงใจให้คนนำแบตเตอรี่มาคืนคือหัวใจสำคัญ หากเรามีเครื่องจักรที่สกัดแร่ได้ 100% แต่ไม่มีขยะป้อนเข้าโรงงาน เครื่องจักรนั้นก็เป็นได้แค่เศษเหล็กราคาแพง
ที่มา
https://www.techspot.com/news/112051-japan-finds-way-recover-90-lithium-old-ev.html
